Agata Wysocka

radca prawny

Jestem ekspertką Business Centre Club ds. odpowiedzialności prawnej członka zarządu, twórczynią platformy VOD Prawo co dnia. [Więcej]

Raport NIK krytykuje wycenę gruntów miejskich

Najwyższa Izba Kontroli udostępniła wyniki kontroli przeprowadzonej od 2 grudnia 2024 r. do 30 maja 2025 r., było sprawdzenie, czy miasta prawidłowo i rzetelnie zbywały i udostępniały nieruchomości gruntowe w latach 2019-2025.

Z całej kontroli moją uwagę przykuła część raportu o wycenie nieruchomości zbywanych przez miasta.

Ustalenia Najwyższej Izby Kontroli dotyczące wyceny gruntów miejskich  zasługują na szczególną uwagę, ponieważ dotykają ważnego aspektu: ekwiwalentności i transparentności obrotu nieruchomościami publicznymi. Z perspektywy zarządzania publicznego operat szacunkowy pełni funkcję dokumentu decyzyjnego, a nie wyłącznie załącznika formalnego.

Oto mój krótki komentarz do raportu.

Wniosek NIK: niezapewnienie rzetelnej wyceny zbywanych gruntów miejskich.

wycena gruntów miejskich

Kontrola NIK – wycena gruntów miejskich

Kontrola NIK obejmowała 14 wybranych miast i dotyczyła zbywania (głównie sprzedaż) oraz udostępniania nieruchomości (dzierżawa, najem) osobom trzecim.

W sześciu skontrolowanych miastach NIK odkrył  łącznie 14 nieprawidłowości. Sześć z nich dotyczyło niezapewnienia wyceny nieruchomości, dwie niesprostowania danych w przedłożonych do urzędu operatach szacunkowych, dwie dotyczyły dwukrotnego potwierdzenia aktualności operatów szacunkowych, dwie niedokonania weryfikacji formalnej operatu szacunkowego oraz jedna przyjęcia błędnej daty wyceny.

Nieoczywista wycena do aktualizacji stawki za użytkowanie wieczyste

Wycena wycenie nierówna. Ale wycena nieruchomości na cel aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczysta jest inna.

Charakterystyczna.

Nieintuicyjna.

Wycena dla aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste wymaga głębokiego zrozumienia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości.

Ten artykuł ma na celu pomóc Ci zrozumieć dlaczego ta wycena jest nietypowa.

wycena aktualizacja

Aktualizacja: kto wycenia grunt ?

Wycena wartości prawa użytkowania wieczystego musi być dokonana przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. Rzeczoznawcy majątkowi mają prawny monopol na wycenę nieruchomości. Więcej o rzeczoznawcach majątkowych przeczytasz w moich innych artykułach.

Polecam także kompendium wiedzy o aktualizacji stawki – cała procedura i najciekawsze informacje są tutaj.

Aktualizacja: na czym polega wycena?

Aby skutecznie bronić się przed niekorzystną wyceną nieruchomości, przede wszystkim musisz zrozumieć na czym ona polega. Coś, co wydaje Ci się błędem, może okazać się prawidłowym.

Wycena nieruchomości jako przedmiotu użytkowania wieczystego ma swoje formalne i prawne podstawy. Określone są w:

Te przepisy to biblia dla rzeczoznawców majątkowych.

Naciski na rzeczoznawców majątkowych

Od lat obserwuję, jak w postępowaniach administracyjnych operaty szacunkowe stają się narzędziem walki o interes finansowy urzędów. I choć wielu właścicieli nieruchomości podejrzewa, że „coś tu nie gra”, dopiero oficjalne stanowisko Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych potwierdziło skalę problemu. PFSRM wprost wskazała, że w Polsce dochodzi do niedopuszczalnych form nacisku na biegłych rzeczoznawców majątkowych. Te naciski na rzeczoznawców dzieją się naprawdę…

To nie jest drobna nieprawidłowość. To zjawisko, które realnie wpływa na wysokość odszkodowań, opłat adiacenckich czy aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste — a więc na majątek właścicieli nieruchomości.

Naciski na rzeczoznawców majątkowych – biegłych

W postępowaniach administracyjnych rzeczoznawca majątkowy występuje jako biegły, a jego zadaniem jest sporządzenie obiektywnej, niezależnej opinii.
Tak stanowi prawo.
Tak powinno być.

naciski

Jednak praktyka pokazuje, że niektóre urzędy próbują wpływać na wynik wyceny, oczekując operatu „korzystnego” dla budżetu gminy, miasta czy powiatu. PFSRM wskazała konkretne przykłady takich działań:

  • żądanie zwrotu wynagrodzenia, jeśli operat zostanie skutecznie podważony,
  • oczekiwanie darmowego potwierdzenia aktualności operatu,
  • propozycje sporządzenia „alternatywnego” operatu za niższą cenę,
  • bezpośrednie narzucanie wyniku wyceny,
  • żądanie ponownej wyceny bez wynagrodzenia.

Operat szacunkowy – 12 rzeczy, które musisz wiedzieć

Operat szacunkowy – co to? To częste pytanie, jakie słyszę od moich Klientów. Kto pierwszy raz widział rzetelny operat szacunkowy na oczy, ten jest zaskoczony jego obszernością oraz treścią. Poniżej 12 faktów, jakie musisz wiedzieć o operacie szacunkowym.

Operat szacunkowy – według ustawy

Zgodnie z art. 156 ustawy o gospodarce nieruchomościami operat szacunkowy jest to opinia o wartości nieruchomości, sporządzana przez rzeczoznawcę majątkowego. 

Operat, jakkolwiek jest sporządzany w formie pisemnej, sam jest pewną formą wyrażenia opinii rzeczoznawcy o wartości nieruchomości. Forma operatu jest ściśle sformalizowana, zawiera nie tylko określenie wartości, ale opis sposobu dochodzenia do jej określenia. Konkluzja jest taka, że nie każda opinia (nawet jeśli jest sporządzona na piśmie przez rzeczoznawcę majątkowego) określa w sposób wiążący wartość nieruchomości.

Musi to być opinia sporządzona w formie operatu szacunkowego, przez co należy rozumieć stworzenie takiego dokumentu, który zawierałby wymagane w rozporządzeniach wykonawczych dane o rynku nieruchomości oraz posiadał stosowną strukturę, zgodną z przyjętymi standardami.

Operat szacunkowy – według Rozporządzenia

Zgodnie z § 78  Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości operat szacunkowy przedstawia postępowanie, o którym mowa w art. 4 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zawiera informacje niezbędne przy dokonywaniu wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, w tym wskazanie podstaw prawnych i uwarunkowań dokonanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawienia toku obliczeń oraz wyniku końcowego.

operat szacunkowy

Operat szacunkowy a inne opinie rzeczoznawcy

Rzeczoznawca majątkowy może sporządzić na piśmie opinię o wartości nieruchomości w innej formie niż forma operatu szacunkowego.

Opinii takiej nie może nazwać operatem, jeśli nie spełnia ona stawianych mu wymogów. Chodzi tu mianowicie o opinie rozumiane jako opracowania i ekspertyzy niestanowiące operatu szacunkowego.

To rozróżnienie może być istotne przy zaskarżaniu operatu szacunkowego – dla celów administracyjnych (wywłaszczenia, opłaty adiacenckiej lub aktualizacji opłaty rocznej).

Przewijanie do góry