Agata Wysocka

radca prawny

Jestem ekspertką Business Centre Club ds. odpowiedzialności prawnej członka zarządu, twórczynią platformy VOD Prawo co dnia. [Więcej]

Koszty aktualizacji użytkowania wieczystego

Na koszty użytkowania wieczystego składają się także koszty podwyżki stawki rocznej. Ile może kosztować cała batalia o aktualizację stawki za użytkowanie wieczyste? To klasyczne pytanie, jakie zadają mi moi Klienci. Nic dziwnego, że chcą wiedzieć na jakie koszty powinni być gotowi. Na każdym etapie użytkownik wieczysty kalkuluje czy ta walka jemu się opłaca. Czy koszty prawne i sądowe nie będą wyższe aniżeli sama podwyżka? Spróbujmy to oszacować.

Tutaj znajdziesz kompedium wiedzy na temat  całego procesu aktualizacji. Dowiesz się, że aktualizacja ma zasadniczo dwa etapy: etap administracyjny oraz etap sądowy.

Koszty aktualizacji użytkowania wieczystego:

  • Nowa opłata: Nowa, zaktualizowana opłata to wydatek coroczny. Odczujesz w budżecie wzrost stawki, co przekłada się często na opłacalność biznesu.
  • Procedura odwoławcza: Jako użytkownik wieczysty możesz zakwestionować podwyżkę: złożyć wniosek o ustalenie, że aktualizacja jest nieuzasadniona, a potem sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
  • Wydatki na obsługę prawną i biegłego: Etap administracyjny jest bezkosztowy.  Koszty mogą pojawić się na etapie ewentualnego procesu przed sądem (wynagrodzenie biegłego sądowego lub opłata sądowa). Osobnym wydatkiem będzie obsługa prawna procesu, którą warto nawiązać z kancelarią specjalizującą się w nieruchomościach.

Użytkowanie wieczyste zawsze z opłatą

Każdy użytkownik wieczysty musi płacić opłatę roczną. Opłaty roczne za wieczyste użytkowanie gruntu są należne przez cały okres trwania tego prawa i powinny być wpłacane corocznie, bez konieczności odrębnego wezwania, do dnia 31 marca każdego roku, za dany rok z góry. Za rok, w którym prawa do użytkowania wieczystego zostały ustanowione, opłata roczna nie jest pobierana. Na pisemny wniosek użytkownika wieczystego, złożony nie później niż 14 dni przed końcem terminu płatności, może być ustalony alternatywny termin zapłaty opłaty rocznej, nie wykraczający poza bieżący rok kalendarzowy.

 

Od czego zależy opłata roczna?

Opłata jest obowiązkowa i to wynika już z Kodeksu cywilnego. Ale jej wysokość zależy od wartości gruntu. A ta wartość jest zmienna w czasie.

Jeżeli rynek nieruchomości jest wzrostowy, a w Polsce ostatnio panuje taki trend, to wartość gruntu rośnie, z upływem czasu. Słuszną reakcją właściciela gruntu jest podwyżka. Najczęściej co trzy lata, zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami.

Czy każda podwyżka opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste jest uzasadniona?

Niekoniecznie. Urząd musi wykazać, że wzrosła wartość nieruchomości i dlatego konieczna jest aktualizacja opłaty rocznej. Ale nie zawsze jest tak, że wartości rosną. Są bowiem rynki, które są stabilne, albo nawet mają tendencję spadku cen. Nieruchomość nieruchomości nierówna. Różne segmenty rynku inaczej reagują. Nigdy nie ma pewności, że doszło do zwrotu wartości nieruchomości.

Uzasadnieniem podwyżki użytkowania wieczystego jest operat szacunkowy wyliczający rynkową wartość gruntu. Jeśli uważasz, że wycena jest błędna, możesz się od niej odwołać, np. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Koszt operatu szacunkowego ponosi właściciel (Urząd). Rzeczoznawca majątkowy wykonuje – na zlecenie urzędu operat szacunkowy, w którym wskazuje aktualność wartość rynkową gruntu. Dla użytkownika wieczystego ten etap jest bezkosztowy. 

UWAGA! Nie mylić z wartością budynków! O specyficznej wycenie pod aktualizację użytkowania wieczystego pisałam tutaj.

Koszty odwołania od podwyżki za użytkowanie wieczyste

Jeżeli chcesz się bronić przed zawyżoną wyceną, rozpoczynasz procedurę administracyjną. Procedura rozpoczyna się wnioskiem o ustalenie, że aktualizacja jest nieuzasadniona.

Wniosek nie podlega opłacie, zatem formalnie jest bezkosztowy.

Wniosek rozpocznie procedurę przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym i od Ciebie zależy, czy etap administracyjny pokonasz samodzielnie, czy z kancelarią specjalizującą się w nieruchomościach. Podwyżka ma jednak swoje konsekwencje na lata. Z mojego doświadczenia z właścicielami dużych areałów wiem, że ci od razu zatrudniają prawników.

Dla przedsiębiorcy to nie formalność. To koszt, który bywa wprost wpisany w rentowność działalności — i który potrafi przesądzać o opłacalności prowadzenia biznesu w danej lokalizacji.

W użytkowaniu wieczystym problemem rzadko jest „różnica w jednym roku”. Kluczowe jest to, że przyjęta wartość staje się podstawą obciążenia na lata, a każda zwłoka w reakcji może utrwalić koszt, którego skutki liczy się w długim horyzoncie.

Koszty rozprawy przed SKO

Procedura administracyjna toczy się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym i z założenia ma doprowadzić do ugody, co zdarza się niezwykle rzadko.

Udział w rozprawie przed SKO jest bezpłatny.

Ale koszt pójścia tam bez przygotowania może kosztować dużo pieniędzy, a zwłaszcza podwyżkę opłaty rocznej, na kilka, albo nawet kilkanaście lat.  Użytkownik może być konfrontowany z urzędnikami i samym rzeczoznawcą majątkowym. Tutaj nie wystarczy powiedzieć: „wycena jest zawyżona”. Zatrudnienie eksperta nierzadko kosztuje kilka-kilkanaście tysięcy złotych.

Ponieważ spór z operatem to rzadko spór „o liczbę”. To spór o cel wyceny, kompletność i trafność założeń oraz o to, czy organ mógł oprzeć decyzję na takim materiale bez pogłębionej analizy

Koszty sprzeciwu od decyzji SKO

Sprzeciw od decyzji SKO otwiera etap sądowy.
A zatem etap, w którym pojawiają się wyższe koszty i specyficznym, prawniczy żargon.
Opłata sądowa może być wysoka, jeżeli areał gruntu jest duży.

Wartością przedmiotu sporu (zaskarżenia) jest różnica pomiędzy wysokością nowej i dotychczasowej wysokości opłaty rocznej. Opłata sądowa wynosi 5% tej wartości.

Decyzja ZRID – 2026 r.

Decyzja ZRID – kluczowe zagadnienia

  • Co to jest decyzja ZRID? – Decyzja ZRID (Zezwolenie na Realizację Inwestycji Drogowej) to decyzja administracyjna, która pozwala na budowę dróg w Polsce.
  • Wywłaszczenie i własność – Decyzja ZRID to „turbodecyzja”, 3 w 1:  działa jak pozwolenie na budowę, decyzja o lokalizacji drogi i decyzja o wywłaszczeniu (jednocześnie).
  • Odszkodowania – Decyzja ZRID dla wywłaszczonego właściciela działki oznacza prawo do odszkodowania, ustalanego odrębnie na podstawie operatu szacunkowego.
  • Terminy – Urząd wydaje decyzję ZRID w ciągu 90 dni od momentu złożenia wniosku przez zarządcę drogi.
  • Odwołania – Od decyzji ZRID właściciel działki może złożyć odwołanie. Odwołanie nie wstrzymuje budowy, ponieważ decyzja ZRID ma rygor natychmiastowej wykonalności.

Co to jest decyzja ZRID?

ZRID to skrót od pełnej nazwy: zezwolenie na realizację inwestycji drogowej.

ZRID jest decyzją administracyjną, wydawaną przez właściwy urząd, w celu budowę, rozbudowy lub przebudowy dróg publicznych.

Jej podstawą prawną jest Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, określana mianem specustawy drogowej.

Decyzja ZRID jednocześnie przesądza o przebiegu drogi, pozwoleniu na budowę, przejęciu cudzej własności (wywłaszczeniu pod drogę) i zatwierdzeniu podziałów geodezyjnych gruntów.

ZRID to decyzja administracyjna, która wywołuje daleko idące skutki zarówno dla inwestora, ale też dla właścicieli nieruchomości gruntowych.

UWAGA! W decyzji ZRID nie ustala się odszkodowania za wywłaszczenie! Ustalenie kwoty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości zostanie ustalone w odrębnej decyzji.

decyzja ZRID

Kto wydaje decyzję ZRID?

W zależności od kategorii dróg:

  1. w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich decyzję ZRID wydaje Wojewoda.
  2. w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych decyzję ZRID wydaje starosta.

Upewnij się który z urzędów prowadzi procedurę – tam znajdziesz wszelką dokumentację projektową.

Kto wnioskuje o decyzję ZRID?

Zarządca drogi wnioskuje o decyzję ZRID. Kto jest zarządcą drogi? Według ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych wynika, że co do zasady zarządcą drogi będzie w odniesieniu do dróg:

i)  krajowych – Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad;

ii) wojewódzkich – zarząd województwa;

iii) powiatowych – zarząd powiatu;

iv) gminnych – wójt (burmistrz; prezydent miasta).

WAŻNE: właściciele działek sami nie muszą wnioskować o wydanie decyzji ZRID. Właściciele działek nie muszą tez wnioskować o odszkodowanie, ponieważ urząd sam, z urzędu, rozpocznie procedurę odszkodowawczą.

Nakłady użytkownika wieczystego

Użytkownik wieczysty zobowiązany jest do uiszczania opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego. Wysokość tej opłaty podlega aktualizacji (najczęściej podwyżce) w przypadku zmiany wartości nieruchomości. Niejednokrotnie użytkownicy wieczyści czują się pokrzywdzeni podwyżką.

Szczególnie bolesna jest podwyżka po tym, jak użytkownik wieczysty na własny koszt przeprowadził na nieruchomości określone inwestycje, które podniosły jej wartość. W takiej sytuacji użytkownik wieczysty może skorzystać z możliwości rozliczenia dotychczasowych nakładów w celu odpowiedniego pomniejszenia wysokości nowej opłaty rocznej.

Inicjatywa użytkownika wieczystego

Z inicjatywą rozliczenia poniesionych nakładów musi wyjść sam użytkownik wieczysty. W jego interesie jest rozliczenie wydanych już pieniędzy na – cudzy, przecież – grunt. Zresztą, właściciel gruntu (gmina lub Skarb Państwa) może nie posiadać wiedzy o poczynionych nakładach. Ponadto, właściciel gruntu nie ma obowiązku z urzędu badać, czy użytkownik wieczysty poczynił na grunt nakłady.

nakłady

Inicjatywa wyjścia z propozycją rozliczenia nakładów należy do użytkownika wieczystego. Po jego stronie leży też ciężar dowodu. Przedstawienie odpowiednich dowodów potwierdzających zakres i wartość poniesionych nakładów spoczywa na użytkowniku wieczystym.

Jak i kiedy zgłosić wykonane nakłady użytkownika wieczystego?

Po pierwsze, jedyny i właściwy moment na poinformowanie o wykonanych nakładach to procedura aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste. Więcej o pełnej procedurze przeczytasz tutaj.

Aktualizacja może zostać zainicjowana przez właściciela gruntu (zazwyczaj), ale przepisy pozwalają na próbę obniżenia stawki przez użytkownika, w procedurze wszczętej z jego inicjatywy.

Dla jasności: użytkownik wieczysty nie może wystąpić z wnioskiem o zaliczenie nakładów jeszcze przed dokonaniem wypowiedzenia dotychczasowej stawki. W takiej jednak sytuacji wnioskowi zostanie nadany bieg dopiero po wszczęciu procedury aktualizacyjnej.

Aktualizacja stawki za użytkowanie wieczyste – kompendium

Moi Klienci z rozżaleniem przynoszą do Kancelarii wypowiedzenie stawki rocznej za użytkowanie wieczyste. Jeśli podniesienie opłaty za użytkowanie wieczyste budzi Twoje wątpliwości, przede wszystkim sprawdź, czy nowa stawka rzeczywiście odpowiada wartości nieruchomości określonej według stawek rynkowych. W razie znalezienia błędów, możesz zaskarżyć podwyżkę opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości.

Aktualizacja stawki jest dużym kosztem i za wszelką cenę próbują odwołać się od aktualizacji.

Z tego wpisu dowiesz się: jak dokonuje się wypowiedzenia stawki rocznej, jak często Urząd może aktualizować opłaty, na czym polega wycena nieruchomości na potrzeby aktualizacji stawki za użytkowanie wieczyste oraz jak się odwołać od wypowiedzenia stawki rocznej za użytkowanie wieczyste. W dalszej części artykułu dowiesz się krok po kroku, jak zrobić to skutecznie.

Wypowiedzenie stawki użytkowania wieczystego

Niepozorne pismo od urzędu ma ogromną moc. Oto jedną, odgórną decyzją urzędu zmienia się od najbliższego roku kalendarzowego stawka roczna.

Od najbliższego roku zapłacisz wyższą stawkę roczną za użytkowanie wieczyste. Czasami dużo większą.

To pismo często ma tytuł: „Wypowiedzenie stawki rocznej za użytkowanie wieczyste” – to właśnie nazywam aktualizacją stawki za użytkowanie wieczyste.

To pismo ma ogromną moc, ponieważ informuje się (często bez wcześniejszego uprzedzenia) o tym, że oto nagle po latach będziesz płacił większą daninę na rzecz Skarbu Państwa lub Miasta.

To pismo ma ogromną moc, ponieważ odwołanie się od niego nie zwalnia z obowiązku uiszczania podwyższonej opłaty, o czym poniżej.

aktualizacja stawki

Wypowiedzenie stawki użytkowania wieczystego – co tam znajdziesz?

Z wypowiedzenia dowiesz się której nieruchomości dotyczy aktualizacja. Poznasz dotychczasową stawkę (choć jest Ci znana, wszak płaciłeś ją corocznie) oraz nową stawkę. Z wypowiedzenia dowiesz się jaka jest aktualna wartość gruntu objętego prawem użytkowania wieczystego.

W wypowiedzeniu znajdziesz także pouczenie użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia (sposób odwołania). To formalne pouczenie jest konieczne, aby uznać, że podniesienie opłaty za użytkowanie wieczyste nieruchomości  będzie skuteczne.

Do wypowiedzenia dołącza się informację o miejscu, w którym można zapoznać się z operatem szacunkowym.

Wybrane wyroki sądów ws. odszkodowania za wywłaszczenie

Poniżej znajdziesz wybrane wyroki sądów ws. odszkodowania za wywłaszczenie. Wybór jest subiektywny. Wybrałam takie wyroki sądów, które są zrozumiałe i ważne. Wiem, że przy zaskarżaniu decyzji o odszkodowaniu za wywłaszczenie warto posłużyć się treścią rozstrzygnięć sądowych, które zapadły w innych sprawach.

Pamiętaj, że każdy wyrok ws. odszkodowania za wywłaszczenie wydawany jest w innej sytuacji. Lub w oparciu o inna specustawę. Lub w czasie obowiązywania innej treści ustawy.

Zanim użyjesz wyroku, przeczytaj go w całości (nie tylko tezę główną).

odszkodowanie

Wybrane wyroki: odszkodowanie za wywłaszczenie

wyrok NSA I OSK 965/17 z dnia 17 listopada 2017 r.

„Z zestawienia przedstawionych przepisów (…) wynika zatem, że przedmiotem przejęcia jest nieruchomość lub jej wydzielona część i dlatego odszkodowanie jest należne za to, co jest przedmiotem przejęcia. Nieruchomością, w rozumieniu art. 18 ust. 1 omawianej ustawy, jest bowiem także jej część wydzielona w celu realizacji na niej inwestycji drogowej, która to część podlega przejęciu na rzecz podmiotu publicznoprawnego.

Jeżeli więc, według art. 18 ust. 1 omawianej ustawy, wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ pierwszej instancji, to znaczy, że dotyczy to stanu nieruchomości w kształcie terytorialnym wynikającym z tej decyzji, tj. po dokonaniu podziału w celu wydzielenia części przejmowanej pod realizację inwestycji drogowej, za którą należne jest odszkodowanie.”

 


Wywłaszczenie kolejowe – skarga do WSA

Skarga do WSA (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego) rozpoczyna etap walki o słuszne odszkodowanie za wywłaszczenie kolejowe. Skarga do WSA jest naturalnym następstwem niezadawalającej decyzji II instancji.

Wyjaśnijmy: znajdziesz tutaj wskazówki o skardze do WSA na decyzję o odszkodowaniu za wywłaszczenie.

Ten wpis nie jest o skardze na decyzję ULLK, o której więcej przeczytasz tutaj. Tamże odradzam odwoływanie się od decyzji ULLK.

Skarga do WSA – ile czasu na skargę?

Termin na wniesienie skargi do WSA wynosi 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W przypadku odszkodowania za wywłaszczenie kolejowe termin liczony będzie od dnia doręczenia decyzji ministra właściwego do spraw budownictwa.

Jak liczyć 30 dni na skargę do WSA?

Termin 30 dni liczy się od dnia następnego po doręczeniu decyzji organu II instancji. Dzień doręczenia nie wlicza się do terminu.

Uwaga! 30 dni to dni kalendarzowe. Soboty, niedziele i Święta liczymy. Inaczej jest z ostatnim dniem terminu. Jeżeli  obliczony dzień końcowy przypada na sobotę (lub niedzielę/święto), termin przesuwa się na najbliższy dzień po wolnym.

Przewijanie do góry