Agata Wysocka

radca prawny

Jestem ekspertką Business Centre Club ds. odpowiedzialności prawnej członka zarządu, twórczynią platformy VOD Prawo co dnia. [Więcej]

Nakłady użytkownika wieczystego

Użytkownik wieczysty zobowiązany jest do uiszczania opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego. Wysokość tej opłaty podlega aktualizacji (najczęściej podwyżce) w przypadku zmiany wartości nieruchomości. Niejednokrotnie użytkownicy wieczyści czują się pokrzywdzeni podwyżką.

Szczególnie bolesna jest podwyżka po tym, jak użytkownik wieczysty na własny koszt przeprowadził na nieruchomości określone inwestycje, które podniosły jej wartość. W takiej sytuacji użytkownik wieczysty może skorzystać z możliwości rozliczenia dotychczasowych nakładów w celu odpowiedniego pomniejszenia wysokości nowej opłaty rocznej.

Inicjatywa użytkownika wieczystego

Z inicjatywą rozliczenia poniesionych nakładów musi wyjść sam użytkownik wieczysty. W jego interesie jest rozliczenie wydanych już pieniędzy na – cudzy, przecież – grunt. Zresztą, właściciel gruntu (gmina lub Skarb Państwa) może nie posiadać wiedzy o poczynionych nakładach. Ponadto, właściciel gruntu nie ma obowiązku z urzędu badać, czy użytkownik wieczysty poczynił na grunt nakłady.

nakłady

Inicjatywa wyjścia z propozycją rozliczenia nakładów należy do użytkownika wieczystego. Po jego stronie leży też ciężar dowodu. Przedstawienie odpowiednich dowodów potwierdzających zakres i wartość poniesionych nakładów spoczywa na użytkowniku wieczystym.

Jak i kiedy zgłosić wykonane nakłady użytkownika wieczystego?

Po pierwsze, jedyny i właściwy moment na poinformowanie o wykonanych nakładach to procedura aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste. Więcej o pełnej procedurze przeczytasz tutaj.

Aktualizacja może zostać zainicjowana przez właściciela gruntu (zazwyczaj), ale przepisy pozwalają na próbę obniżenia stawki przez użytkownika, w procedurze wszczętej z jego inicjatywy.

Dla jasności: użytkownik wieczysty nie może wystąpić z wnioskiem o zaliczenie nakładów jeszcze przed dokonaniem wypowiedzenia dotychczasowej stawki. W takiej jednak sytuacji wnioskowi zostanie nadany bieg dopiero po wszczęciu procedury aktualizacyjnej.

Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości – pełny tekst

Tutaj znajdziesz pełen tekst Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości.

To biblia dla rzeczoznawców majątkowych. To rozporządzenie zawiera przepisy prawa, które muszą być bezwzględnie przestrzegane podczas tworzenia operatu szacunkowego.


ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROZWOJU I TECHNOLOGII1) z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości pełny tekst


Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie wyceny nieruchomości z dnia 5 września 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1832)

Na podstawie art. 159 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344, 1113, 1463, 1506, 1688 i 1762) zarządza się, co następuje:

Rozdział 1.
Przepisy ogólne

§1 Rozporządzenie określa:

1) rodzaje metod i technik wyceny nieruchomości;

2) sposoby określania wartości nieruchomości;

3) sposoby określania wartości nakładów i szkód na nieruchomości;

4) sposób sporządzania, formę i treść operatu szacunkowego.

§2 Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:

1) ustawa – ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami;

2) nieruchomość leśna – grunt, o którym mowa w art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1356 i 1688);

3) pas służebności przesyłu – powierzchnię nieruchomości lub jej część związaną z urządzeniem przesyłowym, niezbędną do wykonywania przez przedsiębiorcę przesyłowego uprawnień objętych treścią służebności przesyłu;

4) współczynnik korzystania z pasa służebności przesyłu – stopień ingerencji przedsiębiorcy przesyłowego w prawo własności nieruchomości.

§3

  1. Określanie wartości nieruchomości poprzedza się analizą rynku nieruchomości, w szczególności w zakresie uzyskiwanych cen, stawek czynszów oraz warunków zawarcia transakcji, a także oględzinami nieruchomości.
  2. Oględzin nieruchomości dokonuje się w możliwym do wykonania zakresie. W szczególnie uzasadnionych przypadkach dopuszcza się odstąpienie od dokonania oględzin nieruchomości. Ograniczony zakres oględzin lub odstąpienie od ich dokonania wymaga uzasadnienia w operacie szacunkowym.
  3. Przy określaniu wartości nieruchomości, które ze względu na ich szczególne cechy i rodzaj nie są przedmiotem obrotu na lokalnym rynku nieruchomości lub w przypadku braku stawek czynszu na tym rynku, a także gdy liczba transakcji nieruchomościami podobnymi albo ich stawek czynszu jest niewystarczająca, można przyjmować odpowiednio ceny transakcyjne lub stawki czynszu uzyskiwane za nieruchomości podobne na regionalnym albo krajowym rynku nieruchomości.
  4. W przypadkach uzasadnionych rodzajem nieruchomości przy określaniu wartości nieruchomości można przyjmować odpowiednio ceny transakcyjne lub stawki czynszu uzyskiwane za nieruchomości podobne na zagranicznych rynkach nieruchomości.
  5. Odpowiednio do przedmiotu, zakresu, celu, sposobu wyceny oraz dostępności danych określa się właściwy rynek nieruchomości przez wskazanie jego rodzaju i obszaru oraz okresu badania.
  6. Obszar analizowanego rynku nieruchomości powinien odzwierciedlać podobieństwo społeczno-gospodarcze wpływające na poziom cen nieruchomości. Obszar ten nie musi odpowiadać podziałowi administracyjnemu.

Wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona

Wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona to oficjalna nazwa odwołania od podwyżki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. To pierwszy oficjalny dokument rozpoczynający procedurę kwestionowania podwyżki. O całej procedurze napisałam osobny wpis, dostępny tutaj >>.

Ten tekst przyda się użytkownikowi wieczystemu, który ma przed sobą wybór: odwoływać się? I w jaki sposób zrobić to dobrze? Znając niuanse prawne, możesz uniknąć w przyszłości przykrych niespodzianej. Wniosek musi spełniać określone wymogi formalne i merytoryczne, żeby mógł odnieść oczekiwany skutek.

Wypowiedzenie stawki rocznej za użytkowanie wieczyste

Prawo użytkowania wieczystego jest prawem odpłatnym. Właściciel gruntu otrzymuje od użytkownika wieczystego corocznie opłaty. Urząd chce otrzymywać opłaty adekwatne do realnej wartości nieruchomości gruntowej. Jeżeli wartość się zmieni, urząd dokonuje aktualizacji poprzez formalne pisemne wypowiedzenie dotychczas ustalonej wysokości opłaty. Musi to nastąpić przed 31 grudnia roku poprzedzającego rok, w którym ma obowiązywać nowa opłata.

Wypowiedzenie to niepozorne pismo, które nieco przypomina decyzję, ale w jego tytule nie znajdziesz słowa „decyzja”.

W wypowiedzeniu, urząd przedstawia użytkownikowi wieczystemu ofertę z nowo ustaloną wysokością opłaty. Wypowiedzenie zawiera pouczenie, jak użytkownik może zakwestionować to wypowiedzenie.

Do wypowiedzenia dołączana jest także informacja o wartości nieruchomości oraz dane na temat miejsca, w którym można zapoznać się z operatem szacunkowym, który był podstawą do ustalenia wartości nieruchomości. Cały proces doręczenia wypowiedzenia odbywa się zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, co zapewnia jego prawidłowość i przewidywalność.

wniosek o ustalenie że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona

W wypowiedzeniu rzadko można znaleźć informację o poprzedniej aktualizacji stawki za użytkowanie wieczyste. To uniemożliwia, tak na pierwszy rzut oka, sprawdzić czy urząd zachowała minimalne odległości czasowe (3 lata) pomiędzy aktualizacjami.

Użytkowanie wieczyste od A do Z

Użytkowanie wieczyste to dziwoląg prawny. Ni to własność, ni to użytkowanie. Ta instytucja to pozostałość poprzedniego systemu prawnego. Wprowadzona z zasady panującej w systemie komunistycznym, że nieruchomości gruntowe w miastach powinny być własnością państwa.

Po zmianie systemu użytkowaniu wieczystemu wieszczono już śmierć. Ale ono nadal istnieje, ma się dobrze, ale potrafi spędzić użytkownikom sen z powiek. Dochodzą słuchy, że użytkowanie wieczyste ma wrócić do systemu prawnego dla potrzeb budownictwa mieszkaniowego.

Użytkowanie wieczyste w prawie polskim

Historia użytkowania wieczystego rozpoczyna się w 1961r., gdy użytkowanie wieczyste wprowadzono do polskiego prawa w 1961 r., ustawą z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Na wiele lat użytkowanie z powodzeniem spoiło się z polskimi nieruchomościami.

Po wielu latach pojawiła się inicjatywa, by użytkowanie wieczyste zlikwidować i w 2018 roku wprowadzono ustawę, która z dniem 1 stycznia 2019 roku automatycznie przekształciła użytkowanie wieczyste gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności.

W 2023 roku w życie weszła nowelizacja ustawy o gospodarce nieruchomościami, wprowadzająca dalsze kroki w zakresie likwidacji użytkowania wieczystego. Nowelizacja wprowadziła możliwość przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności dla osób  prawnych, które były użytkownikami wieczystymi. Ta możliwość trwała tylko  12 miesięcy.

Aktualnie trwają prace nad ustawą, której celem jest między innymi przywrócenie możliwości oddawania nieruchomości w użytkowanie wieczyste na cele mieszkaniowe (obecnie jest to niemożliwe).

Aktualnie prawo użytkowania wieczystego jest regulowane przez:

  1. kodeks cywilny (art. 232 – 243),
  2. ustawę o gospodarce nieruchomościami oraz;
  3. ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa wieczystego w prawo własności.

użytkowanie wieczyste

Użytkowanie wieczyste – co to jest?

Użytkowanie wieczyste to specyficzna forma władania cudzym gruntem. Polega na oddaniu gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego w użytkowanie osobie trzeciej. Użytkowanie wieczyste jest prawem czasowym. Ustanawia się je na okres max. 99 lat, min. 40 lat.

Użytkownik wieczysty ma prawo do korzystania z gruntu w sposób analogiczny do właściciela i w zamian za to płaci regularne, roczne opłaty właścicielowi. Przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być wyłącznie grunty, a nie inne rodzaje nieruchomości, takie jak budynki czy mieszkania.

Wyrok sądu w sprawie aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste

Każdy użytkownik wieczysty z zapartym tchem czeka na słuszny i pozytywny wyrok sądu po sprzeciwie od decyzji SKO w sprawie aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste. Z tego artykułu dowiesz się jakiego wyroku możesz się spodziewać ze strony sądu. Poznaj, jakie może zapaść wyrok w sprawie aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste.

Aktualizacja opłaty za użytkowanie wieczyste może nastąpić nie częściej niż raz na trzy lata. Wiem od moich Klientów, że zdarza się to rzadziej. A skok opłaty jest bolesny dla portfela.

wyrok sądu w sprawie aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste

Dlaczego sprawy o aktualizację opłaty za użytkowanie wieczyste trafiają do sądu?

Aktualizacja opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu dokonywana jest wynika głównie z faktu, że z biegiem upływu okresu użytkowania (długiego, często 99 lat), zmienia się wartość rynkowa gruntu. W interesie właściciela gruntu (najczęściej gminy lub Skarbu Państwa) jest pobierać od użytkownika adekwatne opłaty. Adekwatne do wartości rynkowej gruntu.

Na tym tle może pojawić się spór.

Cała procedura aktualizacji została przeze mnie opisana tutaj.

Procedura rozpoczyna się jest wypowiedzeniem.  To zwykłe pismo, zawierające zawiadomienie o nowej wysokości opłaty.

Użytkownik wieczysty może (w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia) złożyć do SKO wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości.

Następnie od orzeczenia SKO właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego.

I tak sprawa trafia na wokandę…

Aktualizacja opłat za użytkowanie wieczyste – z urzędu czy na wniosek?

Aktualizacji dokonuje się z urzędu (z inicjatywy właściciela gruntu reprezentowanego przez właściwy organ) albo na wniosek użytkownika wieczystego.

Obniżenie opłaty za użytkowanie wieczyste

Obniżenie opłaty za użytkowanie wieczyste to marzenie każdego użytkownika wieczystego 🙂 Jeżeli Twoim zdaniem opłata roczna za użytkowanie wieczyste jest zbyt wysoka, możesz samodzielnie wystąpić do właściciela nieruchomości o obniżenie opłaty.

Nie musisz czekać na aktywność urzędu, bo jego interes jest sprzeczny z interesem użytkownika wieczystego.

Obniżenie opłaty za użytkowanie wieczyste

Kiedy obniżenie opłaty jest możliwe?

Użytkownik wieczysty uprawniony jest do wystąpienia z żądaniem obniżenia opłaty za użytkowanie wieczyste.(art. 81 ust. 1 u.g.n.)

Obniżenie opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste jest możliwe, gdy wartość nieruchomości zmalała, a urząd samodzielnie nie podjął aktualizacji.

Raport NIK krytykuje wycenę gruntów miejskich

Najwyższa Izba Kontroli udostępniła wyniki kontroli przeprowadzonej od 2 grudnia 2024 r. do 30 maja 2025 r., było sprawdzenie, czy miasta prawidłowo i rzetelnie zbywały i udostępniały nieruchomości gruntowe w latach 2019-2025.

Z całej kontroli moją uwagę przykuła część raportu o wycenie nieruchomości zbywanych przez miasta.

Ustalenia Najwyższej Izby Kontroli dotyczące wyceny gruntów miejskich  zasługują na szczególną uwagę, ponieważ dotykają ważnego aspektu: ekwiwalentności i transparentności obrotu nieruchomościami publicznymi. Z perspektywy zarządzania publicznego operat szacunkowy pełni funkcję dokumentu decyzyjnego, a nie wyłącznie załącznika formalnego.

Oto mój krótki komentarz do raportu.

Wniosek NIK: niezapewnienie rzetelnej wyceny zbywanych gruntów miejskich.

wycena gruntów miejskich

Kontrola NIK – wycena gruntów miejskich

Kontrola NIK obejmowała 14 wybranych miast i dotyczyła zbywania (głównie sprzedaż) oraz udostępniania nieruchomości (dzierżawa, najem) osobom trzecim.

W sześciu skontrolowanych miastach NIK odkrył  łącznie 14 nieprawidłowości. Sześć z nich dotyczyło niezapewnienia wyceny nieruchomości, dwie niesprostowania danych w przedłożonych do urzędu operatach szacunkowych, dwie dotyczyły dwukrotnego potwierdzenia aktualności operatów szacunkowych, dwie niedokonania weryfikacji formalnej operatu szacunkowego oraz jedna przyjęcia błędnej daty wyceny.

Sprzeciw od decyzji SKO – aktualizacja stawki za użytkowanie wieczyste

Sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) nie jest pozwem, a wywiera skutki jak pozew.

Sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) należy złożyć w terminie 14 dni.

Sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) to  pismo, które rozpoczyna tzw. cywilny etap batalii o aktualizację stawki rocznej za użytkowanie wieczyste.

Napisanie prawidłowego sprzeciwu od decyzji SKO może zaważyć na późniejszych losach sprawy. Przeczytaj.

Co się dzieje przed sprzeciwem?

Aby mówić o sprzeciwie od decyzji SKO, to najpierw musi zostać wydana decyzja SKO.

Ta decyzja SKO jest niekorzystna dla użytkownika wieczystego, dlatego decyduje się wszcząć cywilny (sądowy) etap sprawy o aktualizacji stawki.

To oznacza, że użytkownik zdołał już złożyć wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, a SKO odmówiła mu racji. 

Tutaj znajdziesz pełne kompendium wiedzy o postępowaniu w sprawie aktualizacji stawki za użytkowanie wieczyste.

Sprzeciw od decyzji SKO – dziwoląg prawny

Sprawdzanie aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste jest przykładem procedury dwustopniowej, o charakterze mieszanym.

Procedura ma dwa etapy, a mieszanie polega na tym, że pierwszy etap ma charakter urzędowy (administracyjny), a drugi etap ma charakter cywilnoprawny.

Sprzeciw do SKO nazywam dziwolągiem, ponieważ łączy w sobie elementy odwołania administracyjnego i pozwu cywilnego jednocześnie.

Nieoczywista wycena do aktualizacji stawki za użytkowanie wieczyste

Wycena wycenie nierówna. Ale wycena nieruchomości na cel aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczysta jest inna.

Charakterystyczna.

Nieintuicyjna.

Wycena dla aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste wymaga głębokiego zrozumienia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości.

Ten artykuł ma na celu pomóc Ci zrozumieć dlaczego ta wycena jest nietypowa.

wycena aktualizacja

Aktualizacja: kto wycenia grunt ?

Wycena wartości prawa użytkowania wieczystego musi być dokonana przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. Rzeczoznawcy majątkowi mają prawny monopol na wycenę nieruchomości. Więcej o rzeczoznawcach majątkowych przeczytasz w moich innych artykułach.

Polecam także kompendium wiedzy o aktualizacji stawki – cała procedura i najciekawsze informacje są tutaj.

Aktualizacja: na czym polega wycena?

Aby skutecznie bronić się przed niekorzystną wyceną nieruchomości, przede wszystkim musisz zrozumieć na czym ona polega. Coś, co wydaje Ci się błędem, może okazać się prawidłowym.

Wycena nieruchomości jako przedmiotu użytkowania wieczystego ma swoje formalne i prawne podstawy. Określone są w:

Te przepisy to biblia dla rzeczoznawców majątkowych.

Aktualizacja stawki za użytkowanie wieczyste – kompendium

Moi Klienci z rozżaleniem przynoszą do Kancelarii wypowiedzenie stawki rocznej za użytkowanie wieczyste. Jeśli podniesienie opłaty za użytkowanie wieczyste budzi Twoje wątpliwości, przede wszystkim sprawdź, czy nowa stawka rzeczywiście odpowiada wartości nieruchomości określonej według stawek rynkowych. W razie znalezienia błędów, możesz zaskarżyć podwyżkę opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości.

Aktualizacja stawki jest dużym kosztem i za wszelką cenę próbują odwołać się od aktualizacji.

Z tego wpisu dowiesz się: jak dokonuje się wypowiedzenia stawki rocznej, jak często Urząd może aktualizować opłaty, na czym polega wycena nieruchomości na potrzeby aktualizacji stawki za użytkowanie wieczyste oraz jak się odwołać od wypowiedzenia stawki rocznej za użytkowanie wieczyste. W dalszej części artykułu dowiesz się krok po kroku, jak zrobić to skutecznie.

Wypowiedzenie stawki użytkowania wieczystego

Niepozorne pismo od urzędu ma ogromną moc. Oto jedną, odgórną decyzją urzędu zmienia się od najbliższego roku kalendarzowego stawka roczna.

Od najbliższego roku zapłacisz wyższą stawkę roczną za użytkowanie wieczyste. Czasami dużo większą.

To pismo często ma tytuł: „Wypowiedzenie stawki rocznej za użytkowanie wieczyste” – to właśnie nazywam aktualizacją stawki za użytkowanie wieczyste.

To pismo ma ogromną moc, ponieważ informuje się (często bez wcześniejszego uprzedzenia) o tym, że oto nagle po latach będziesz płacił większą daninę na rzecz Skarbu Państwa lub Miasta.

To pismo ma ogromną moc, ponieważ odwołanie się od niego nie zwalnia z obowiązku uiszczania podwyższonej opłaty, o czym poniżej.

aktualizacja stawki

Wypowiedzenie stawki użytkowania wieczystego – co tam znajdziesz?

Z wypowiedzenia dowiesz się której nieruchomości dotyczy aktualizacja. Poznasz dotychczasową stawkę (choć jest Ci znana, wszak płaciłeś ją corocznie) oraz nową stawkę. Z wypowiedzenia dowiesz się jaka jest aktualna wartość gruntu objętego prawem użytkowania wieczystego.

W wypowiedzeniu znajdziesz także pouczenie użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia (sposób odwołania). To formalne pouczenie jest konieczne, aby uznać, że podniesienie opłaty za użytkowanie wieczyste nieruchomości  będzie skuteczne.

Do wypowiedzenia dołącza się informację o miejscu, w którym można zapoznać się z operatem szacunkowym.

Przewijanie do góry