Agata Wysocka

radca prawny

Jestem ekspertką Business Centre Club ds. odpowiedzialności prawnej członka zarządu, twórczynią platformy VOD Prawo co dnia. [Więcej]

Koszty aktualizacji użytkowania wieczystego

Na koszty użytkowania wieczystego składają się także koszty podwyżki stawki rocznej. Ile może kosztować cała batalia o aktualizację stawki za użytkowanie wieczyste? To klasyczne pytanie, jakie zadają mi moi Klienci. Nic dziwnego, że chcą wiedzieć na jakie koszty powinni być gotowi. Na każdym etapie użytkownik wieczysty kalkuluje czy ta walka jemu się opłaca. Czy koszty prawne i sądowe nie będą wyższe aniżeli sama podwyżka? Spróbujmy to oszacować.

Tutaj znajdziesz kompedium wiedzy na temat  całego procesu aktualizacji. Dowiesz się, że aktualizacja ma zasadniczo dwa etapy: etap administracyjny oraz etap sądowy.

Koszty aktualizacji użytkowania wieczystego:

  • Nowa opłata: Nowa, zaktualizowana opłata to wydatek coroczny. Odczujesz w budżecie wzrost stawki, co przekłada się często na opłacalność biznesu.
  • Procedura odwoławcza: Jako użytkownik wieczysty możesz zakwestionować podwyżkę: złożyć wniosek o ustalenie, że aktualizacja jest nieuzasadniona, a potem sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
  • Wydatki na obsługę prawną i biegłego: Etap administracyjny jest bezkosztowy.  Koszty mogą pojawić się na etapie ewentualnego procesu przed sądem (wynagrodzenie biegłego sądowego lub opłata sądowa). Osobnym wydatkiem będzie obsługa prawna procesu, którą warto nawiązać z kancelarią specjalizującą się w nieruchomościach.

Użytkowanie wieczyste zawsze z opłatą

Każdy użytkownik wieczysty musi płacić opłatę roczną. Opłaty roczne za wieczyste użytkowanie gruntu są należne przez cały okres trwania tego prawa i powinny być wpłacane corocznie, bez konieczności odrębnego wezwania, do dnia 31 marca każdego roku, za dany rok z góry. Za rok, w którym prawa do użytkowania wieczystego zostały ustanowione, opłata roczna nie jest pobierana. Na pisemny wniosek użytkownika wieczystego, złożony nie później niż 14 dni przed końcem terminu płatności, może być ustalony alternatywny termin zapłaty opłaty rocznej, nie wykraczający poza bieżący rok kalendarzowy.

 

Od czego zależy opłata roczna?

Opłata jest obowiązkowa i to wynika już z Kodeksu cywilnego. Ale jej wysokość zależy od wartości gruntu. A ta wartość jest zmienna w czasie.

Jeżeli rynek nieruchomości jest wzrostowy, a w Polsce ostatnio panuje taki trend, to wartość gruntu rośnie, z upływem czasu. Słuszną reakcją właściciela gruntu jest podwyżka. Najczęściej co trzy lata, zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami.

Czy każda podwyżka opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste jest uzasadniona?

Niekoniecznie. Urząd musi wykazać, że wzrosła wartość nieruchomości i dlatego konieczna jest aktualizacja opłaty rocznej. Ale nie zawsze jest tak, że wartości rosną. Są bowiem rynki, które są stabilne, albo nawet mają tendencję spadku cen. Nieruchomość nieruchomości nierówna. Różne segmenty rynku inaczej reagują. Nigdy nie ma pewności, że doszło do zwrotu wartości nieruchomości.

Uzasadnieniem podwyżki użytkowania wieczystego jest operat szacunkowy wyliczający rynkową wartość gruntu. Jeśli uważasz, że wycena jest błędna, możesz się od niej odwołać, np. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Koszt operatu szacunkowego ponosi właściciel (Urząd). Rzeczoznawca majątkowy wykonuje – na zlecenie urzędu operat szacunkowy, w którym wskazuje aktualność wartość rynkową gruntu. Dla użytkownika wieczystego ten etap jest bezkosztowy. 

UWAGA! Nie mylić z wartością budynków! O specyficznej wycenie pod aktualizację użytkowania wieczystego pisałam tutaj.

Koszty odwołania od podwyżki za użytkowanie wieczyste

Jeżeli chcesz się bronić przed zawyżoną wyceną, rozpoczynasz procedurę administracyjną. Procedura rozpoczyna się wnioskiem o ustalenie, że aktualizacja jest nieuzasadniona.

Wniosek nie podlega opłacie, zatem formalnie jest bezkosztowy.

Wniosek rozpocznie procedurę przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym i od Ciebie zależy, czy etap administracyjny pokonasz samodzielnie, czy z kancelarią specjalizującą się w nieruchomościach. Podwyżka ma jednak swoje konsekwencje na lata. Z mojego doświadczenia z właścicielami dużych areałów wiem, że ci od razu zatrudniają prawników.

Dla przedsiębiorcy to nie formalność. To koszt, który bywa wprost wpisany w rentowność działalności — i który potrafi przesądzać o opłacalności prowadzenia biznesu w danej lokalizacji.

W użytkowaniu wieczystym problemem rzadko jest „różnica w jednym roku”. Kluczowe jest to, że przyjęta wartość staje się podstawą obciążenia na lata, a każda zwłoka w reakcji może utrwalić koszt, którego skutki liczy się w długim horyzoncie.

Koszty rozprawy przed SKO

Procedura administracyjna toczy się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym i z założenia ma doprowadzić do ugody, co zdarza się niezwykle rzadko.

Udział w rozprawie przed SKO jest bezpłatny.

Ale koszt pójścia tam bez przygotowania może kosztować dużo pieniędzy, a zwłaszcza podwyżkę opłaty rocznej, na kilka, albo nawet kilkanaście lat.  Użytkownik może być konfrontowany z urzędnikami i samym rzeczoznawcą majątkowym. Tutaj nie wystarczy powiedzieć: „wycena jest zawyżona”. Zatrudnienie eksperta nierzadko kosztuje kilka-kilkanaście tysięcy złotych.

Ponieważ spór z operatem to rzadko spór „o liczbę”. To spór o cel wyceny, kompletność i trafność założeń oraz o to, czy organ mógł oprzeć decyzję na takim materiale bez pogłębionej analizy

Koszty sprzeciwu od decyzji SKO

Sprzeciw od decyzji SKO otwiera etap sądowy.
A zatem etap, w którym pojawiają się wyższe koszty i specyficznym, prawniczy żargon.
Opłata sądowa może być wysoka, jeżeli areał gruntu jest duży.

Wartością przedmiotu sporu (zaskarżenia) jest różnica pomiędzy wysokością nowej i dotychczasowej wysokości opłaty rocznej. Opłata sądowa wynosi 5% tej wartości.

Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości – pełny tekst

Tutaj znajdziesz pełen tekst Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości.

To biblia dla rzeczoznawców majątkowych. To rozporządzenie zawiera przepisy prawa, które muszą być bezwzględnie przestrzegane podczas tworzenia operatu szacunkowego.


ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROZWOJU I TECHNOLOGII1) z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości pełny tekst


Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie wyceny nieruchomości z dnia 5 września 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1832)

Na podstawie art. 159 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344, 1113, 1463, 1506, 1688 i 1762) zarządza się, co następuje:

Rozdział 1.
Przepisy ogólne

§1 Rozporządzenie określa:

1) rodzaje metod i technik wyceny nieruchomości;

2) sposoby określania wartości nieruchomości;

3) sposoby określania wartości nakładów i szkód na nieruchomości;

4) sposób sporządzania, formę i treść operatu szacunkowego.

§2 Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:

1) ustawa – ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami;

2) nieruchomość leśna – grunt, o którym mowa w art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1356 i 1688);

3) pas służebności przesyłu – powierzchnię nieruchomości lub jej część związaną z urządzeniem przesyłowym, niezbędną do wykonywania przez przedsiębiorcę przesyłowego uprawnień objętych treścią służebności przesyłu;

4) współczynnik korzystania z pasa służebności przesyłu – stopień ingerencji przedsiębiorcy przesyłowego w prawo własności nieruchomości.

§3

  1. Określanie wartości nieruchomości poprzedza się analizą rynku nieruchomości, w szczególności w zakresie uzyskiwanych cen, stawek czynszów oraz warunków zawarcia transakcji, a także oględzinami nieruchomości.
  2. Oględzin nieruchomości dokonuje się w możliwym do wykonania zakresie. W szczególnie uzasadnionych przypadkach dopuszcza się odstąpienie od dokonania oględzin nieruchomości. Ograniczony zakres oględzin lub odstąpienie od ich dokonania wymaga uzasadnienia w operacie szacunkowym.
  3. Przy określaniu wartości nieruchomości, które ze względu na ich szczególne cechy i rodzaj nie są przedmiotem obrotu na lokalnym rynku nieruchomości lub w przypadku braku stawek czynszu na tym rynku, a także gdy liczba transakcji nieruchomościami podobnymi albo ich stawek czynszu jest niewystarczająca, można przyjmować odpowiednio ceny transakcyjne lub stawki czynszu uzyskiwane za nieruchomości podobne na regionalnym albo krajowym rynku nieruchomości.
  4. W przypadkach uzasadnionych rodzajem nieruchomości przy określaniu wartości nieruchomości można przyjmować odpowiednio ceny transakcyjne lub stawki czynszu uzyskiwane za nieruchomości podobne na zagranicznych rynkach nieruchomości.
  5. Odpowiednio do przedmiotu, zakresu, celu, sposobu wyceny oraz dostępności danych określa się właściwy rynek nieruchomości przez wskazanie jego rodzaju i obszaru oraz okresu badania.
  6. Obszar analizowanego rynku nieruchomości powinien odzwierciedlać podobieństwo społeczno-gospodarcze wpływające na poziom cen nieruchomości. Obszar ten nie musi odpowiadać podziałowi administracyjnemu.

Raport NIK krytykuje wycenę gruntów miejskich

Najwyższa Izba Kontroli udostępniła wyniki kontroli przeprowadzonej od 2 grudnia 2024 r. do 30 maja 2025 r., było sprawdzenie, czy miasta prawidłowo i rzetelnie zbywały i udostępniały nieruchomości gruntowe w latach 2019-2025.

Z całej kontroli moją uwagę przykuła część raportu o wycenie nieruchomości zbywanych przez miasta.

Ustalenia Najwyższej Izby Kontroli dotyczące wyceny gruntów miejskich  zasługują na szczególną uwagę, ponieważ dotykają ważnego aspektu: ekwiwalentności i transparentności obrotu nieruchomościami publicznymi. Z perspektywy zarządzania publicznego operat szacunkowy pełni funkcję dokumentu decyzyjnego, a nie wyłącznie załącznika formalnego.

Oto mój krótki komentarz do raportu.

Wniosek NIK: niezapewnienie rzetelnej wyceny zbywanych gruntów miejskich.

wycena gruntów miejskich

Kontrola NIK – wycena gruntów miejskich

Kontrola NIK obejmowała 14 wybranych miast i dotyczyła zbywania (głównie sprzedaż) oraz udostępniania nieruchomości (dzierżawa, najem) osobom trzecim.

W sześciu skontrolowanych miastach NIK odkrył  łącznie 14 nieprawidłowości. Sześć z nich dotyczyło niezapewnienia wyceny nieruchomości, dwie niesprostowania danych w przedłożonych do urzędu operatach szacunkowych, dwie dotyczyły dwukrotnego potwierdzenia aktualności operatów szacunkowych, dwie niedokonania weryfikacji formalnej operatu szacunkowego oraz jedna przyjęcia błędnej daty wyceny.

Nieoczywista wycena do aktualizacji stawki za użytkowanie wieczyste

Wycena wycenie nierówna. Ale wycena nieruchomości na cel aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczysta jest inna.

Charakterystyczna.

Nieintuicyjna.

Wycena dla aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste wymaga głębokiego zrozumienia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości.

Ten artykuł ma na celu pomóc Ci zrozumieć dlaczego ta wycena jest nietypowa.

wycena aktualizacja

Aktualizacja: kto wycenia grunt ?

Wycena wartości prawa użytkowania wieczystego musi być dokonana przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. Rzeczoznawcy majątkowi mają prawny monopol na wycenę nieruchomości. Więcej o rzeczoznawcach majątkowych przeczytasz w moich innych artykułach.

Polecam także kompendium wiedzy o aktualizacji stawki – cała procedura i najciekawsze informacje są tutaj.

Aktualizacja: na czym polega wycena?

Aby skutecznie bronić się przed niekorzystną wyceną nieruchomości, przede wszystkim musisz zrozumieć na czym ona polega. Coś, co wydaje Ci się błędem, może okazać się prawidłowym.

Wycena nieruchomości jako przedmiotu użytkowania wieczystego ma swoje formalne i prawne podstawy. Określone są w:

Te przepisy to biblia dla rzeczoznawców majątkowych.

Naciski na rzeczoznawców majątkowych

Od lat obserwuję, jak w postępowaniach administracyjnych operaty szacunkowe stają się narzędziem walki o interes finansowy urzędów. I choć wielu właścicieli nieruchomości podejrzewa, że „coś tu nie gra”, dopiero oficjalne stanowisko Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych potwierdziło skalę problemu. PFSRM wprost wskazała, że w Polsce dochodzi do niedopuszczalnych form nacisku na biegłych rzeczoznawców majątkowych. Te naciski na rzeczoznawców dzieją się naprawdę…

To nie jest drobna nieprawidłowość. To zjawisko, które realnie wpływa na wysokość odszkodowań, opłat adiacenckich czy aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste — a więc na majątek właścicieli nieruchomości.

Naciski na rzeczoznawców majątkowych – biegłych

W postępowaniach administracyjnych rzeczoznawca majątkowy występuje jako biegły, a jego zadaniem jest sporządzenie obiektywnej, niezależnej opinii.
Tak stanowi prawo.
Tak powinno być.

naciski

Jednak praktyka pokazuje, że niektóre urzędy próbują wpływać na wynik wyceny, oczekując operatu „korzystnego” dla budżetu gminy, miasta czy powiatu. PFSRM wskazała konkretne przykłady takich działań:

  • żądanie zwrotu wynagrodzenia, jeśli operat zostanie skutecznie podważony,
  • oczekiwanie darmowego potwierdzenia aktualności operatu,
  • propozycje sporządzenia „alternatywnego” operatu za niższą cenę,
  • bezpośrednie narzucanie wyniku wyceny,
  • żądanie ponownej wyceny bez wynagrodzenia.

Operat szacunkowy – 12 rzeczy, które musisz wiedzieć

Operat szacunkowy – co to? To częste pytanie, jakie słyszę od moich Klientów. Kto pierwszy raz widział rzetelny operat szacunkowy na oczy, ten jest zaskoczony jego obszernością oraz treścią. Poniżej 12 faktów, jakie musisz wiedzieć o operacie szacunkowym.

Operat szacunkowy – według ustawy

Zgodnie z art. 156 ustawy o gospodarce nieruchomościami operat szacunkowy jest to opinia o wartości nieruchomości, sporządzana przez rzeczoznawcę majątkowego. 

Operat, jakkolwiek jest sporządzany w formie pisemnej, sam jest pewną formą wyrażenia opinii rzeczoznawcy o wartości nieruchomości. Forma operatu jest ściśle sformalizowana, zawiera nie tylko określenie wartości, ale opis sposobu dochodzenia do jej określenia. Konkluzja jest taka, że nie każda opinia (nawet jeśli jest sporządzona na piśmie przez rzeczoznawcę majątkowego) określa w sposób wiążący wartość nieruchomości.

Musi to być opinia sporządzona w formie operatu szacunkowego, przez co należy rozumieć stworzenie takiego dokumentu, który zawierałby wymagane w rozporządzeniach wykonawczych dane o rynku nieruchomości oraz posiadał stosowną strukturę, zgodną z przyjętymi standardami.

Operat szacunkowy – według Rozporządzenia

Zgodnie z § 78  Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości operat szacunkowy przedstawia postępowanie, o którym mowa w art. 4 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zawiera informacje niezbędne przy dokonywaniu wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, w tym wskazanie podstaw prawnych i uwarunkowań dokonanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawienia toku obliczeń oraz wyniku końcowego.

operat szacunkowy

Operat szacunkowy a inne opinie rzeczoznawcy

Rzeczoznawca majątkowy może sporządzić na piśmie opinię o wartości nieruchomości w innej formie niż forma operatu szacunkowego.

Opinii takiej nie może nazwać operatem, jeśli nie spełnia ona stawianych mu wymogów. Chodzi tu mianowicie o opinie rozumiane jako opracowania i ekspertyzy niestanowiące operatu szacunkowego.

To rozróżnienie może być istotne przy zaskarżaniu operatu szacunkowego – dla celów administracyjnych (wywłaszczenia, opłaty adiacenckiej lub aktualizacji opłaty rocznej).

Przewijanie do góry